Fildişinden Ne Alınır? Bir Akıl Karması
Bir arkadaşım geçen gün bana, “Fildişinden ne alınır?” diye sordu. Evet, doğru duydunuz, Fildişinden! İzmir’de yaşıyoruz, her an bir sorunun akla gelmesi normal. Ama bu soru bende bir içsel sorgulama başlattı. Ne alabilirim ki? “Fildişi?” dedim, “Bir dakika, fildişi almak yasak değil mi?” Hani bazen bir şeyin adını duyduğunda beynin hemen “YASAK! YASAK!” diye bağırmaya başlar ya, işte o an tam olarak böyle hissettim. Ama sonra düşündüm ve fark ettim ki; aslında fildişinden çok daha fazla şey alınıp alınamayacağına dair ne kadar da ilginç bir soru bu!
Bunu biraz açalım. Fildişi, aslında bir dönemin zenginlik ve lüks simgesiydi. Ama bir yandan da etik kaygılar ve çevre dostu yaşam anlayışıyla ilgili tartışmalar var. Ancak, fildişi el yapımı takılar, heykeller, eşyalar… Birçoğumuzun gözünde lüksün simgesi gibi gözükse de, bu biraz da 21. yüzyılın kültürel mirasından kopmuş bir hatırlatıcı gibi.
Ama tabii ki, bambaşka bir şey de olabilir! Hadi gelin, “Fildişinden ne alınır?” sorusuna biraz eğlenceli ve düşündürücü bir açıdan bakalım.
Fildişi ve Lüks: İnsanın Kendini Özel Hissetme İhtiyacı
Fildişi denince akla ilk gelen şey, elbette zenginlik. Eskiden sadece kral ve kraliçelerin kullanabileceği kadar değerli olan bu madde, zamanla sanat dünyasında da önemli bir yer bulmuş. Ama durun, burası biraz gerginleşebilir. Fildişi, bugün bize lüksü hatırlatıyor, ama aynı zamanda hayvan hakları ve çevreyle ilgili ciddi soruları gündeme getiriyor.
Kendi iç sesimle konuşuyorum: “Ya, Fildişinden ne alınır? Gerçekten… İnsana ne yapacağına dair harika fikirler sunuyor mu?” diye düşünüyordum ki, bir anda aklıma geldi: Fildişinden ne alınır? Şimdi bu soruyu gerçekten eğlenceli bir hale getirmeliyim. Çünkü, bizlere eğlenceli ve düşündüren şeyler de lazım.
1. Fildişinden Takı mı? Evet, Ama Nereden?
Fildişinden takılar, çok eski zamanlardan beri var. Ama sizce hala alır mıyız? Tabii ki, bu çok yönlü bir soru. Yani, geçen gün arkadaşımın doğum günüydü ve ona “Fildişinden ne alınır?” diye espri yaparak söyledim. “Bir kolye, ne dersin?” dedim.
O an kafamda şöyle bir diyalog geçti:
Ben: “Fildişinden ne alırsak, doğaya zarar vermemiş oluruz değil mi? Artık yapay olanlar var ya, onlar hem güzel hem de çevre dostu!”
Arkadaş: “Ya birader, o kolye, gerçek fildişi olmasaydı, ne anlamı vardı?”
Güzel bir takı ama etik mi? İşte burada bir duralım. Takı alırken, doğal taşlardan, sürdürülebilir malzemelerden veya hatta el yapımı tasarımlardan yana tercihimizi koymak, aslında daha iyi bir tercih olabilir.
2. Fildişinden Yapılmış Heykel
Bir arkadaşım geçen hafta evinde gördüğü bir fildişinden yapılmış fil heykelini çok beğenmişti. “Çok estetik, hem de çok zarif,” demişti. Gerçekten estetikti. Ama ne kadar etikti? Bu soruyu evde de tartışmıştık. Çünkü fildişi, hayvan hakları açısından hala tartışmalı bir madde.
O yüzden ben, fildişi heykel yerine ona, “Ya sana bir fil figürü heykeli yapayım, ama ona kendin renklendirsin diye boyalar verelim, ne dersin?” dedim. Zaten heykel yapmaya çalışan biri olduğum için “Ne yapalım, sanat da fildişiyle yapılır, her şey bir aşamadan geçer!” diye espri yapmaya başladım.
Ama şunu itiraf ediyorum: Fildişinden yapılmış bir heykel alırsam, sonra vicdan azabıyla baş başa kalabilirim. Ya siz?
3. Fildişinden Alınacak Hediye: Bir Süre Düşünmek Gerek
Diyelim ki birinin doğum günü var ve ona fildişinden yapılmış bir şey almak istiyorsunuz. Hani bazen öyle bir hediye alırsınız ki, içten içe “Acaba bunu sevecek mi?” diye düşünürsünüz. Fildişinden bir hediye almak, belki de bu tarz bir düşünceyi daha da artırır.
Bir gün, arkadaşım yeni aldığı hediyemi bana gösterdi: Fildişi yapımı, minyatür bir fil heykeli. Fakat, durun! Hayvan hakları konusunu daha fazla düşünmeye başladım. Bu sefer de ona “Ya bu fildişi hediyesi nedir, gerçekten buna gönül rahatlığıyla bakabilir misin?” diye sordum. Gülerek, “Senin yüzünden bir filin hayatını kurtardık, artık rahat olabilirsin!” dedi.
Fildişinden Ne Alınır? Gerçekten Alınır Mı?
Şimdi bu yazıyı yazarken düşündüm: Fildişinden alacak ne var ki? Gerçekten ne alırız? Bunu düşünmek de önemli. Belki de fildişi yerine benzeri ama etik bir malzeme kullanmak daha anlamlı bir seçenek olabilir. Bu da demek oluyor ki, fildişinden ne alınır sorusu biraz kafa karıştırıcı olsa da aslında bizlere bir şeyleri sorgulatıyor: “Gerçekten neyin peşindeyiz?”
Yine de, fildişinin sadece eski zamanların değil, aynı zamanda vicdanı da gözler önüne seren bir eşya olduğunu unutmamalıyız. Yani, fildişinden yapılmış bir şey almayı düşünüyorsanız, ona daha dikkatlice yaklaşın. Bunu kimseye yüklemeden, kendi içinizde bu soruya bir cevap bulabilirsiniz.
Sonuç: Fildişi Gerçekten Alınır Mı?
Sonuç olarak, fildişinden ne alınır sorusu, bize sadece bir lüks ya da hediye tercihi değil, aynı zamanda etik ve vicdan duygusunun da bir sınavını sunuyor. Yani, fildişi bir hediye ya da takı olsa da, bu da bizim değerlerimizi sorgulatan bir şey.
Öyleyse, bu yazıyı yazarken bir kez daha düşündüm: Fildişinden alınacak şeyler, evet, estetik ve değerli olabilir ama belki de zaman, artık başka alternatiflere yönelmek zamanıdır. Çünkü bazen lüksün de ötesinde, bizim hayatımızda en önemli şeyler, sadece vicdanımızla barıştığımız anlardır.